Role komputera w procesie nauczania

W dzisiejszych czasach nie ma chyba nauczyciela, który w jakimś stopniu nie wykorzystywał komputera do pracy. Jednak czym innym jest przygotowywanie się do lekcji, czy też wykorzystywanie komputera jako narzędzia do pracy biurowej, a czym innym efektywne i efektowne zastosowanie go w metodyce nauczania.

Patrząc nieco szerzej, możemy wyszczególnić następujące role, w jakich może wystąpić komputer w procesie uczenia się i nauczania:

Rola komputera jako nauczyciela jest najstarszym i najbardziej naturalnym sposobem podejścia do roli komputera w edukacji. Oprogramowanie dydaktyczne jest szczególnie pomocne w procesie uczenia się samodzielnego. Łatwość przeprowadzenia testów wraz z dostępnymi wskazówkami i odpowiedziami pozwala na szybkie przyswajanie wiedzy. Wadą tej roli jest natomiast jest brak możliwości wykonywania dodatkowych operacji, które nieco wychodzą poza standardowe funkcje danego programu. Np. w przypadku podania złej odpowiedzi przy teście, komputer ogranicza się jedynie do poinformowania użytkownika o tym fakcie.

Nadanie komputerowi roli narzędzia może być fundamentem efektywnego wsparcia nauczania. Umożliwia ona osiągnięcie przez nauczycieli i uczniów wyznaczonych sobie celów. Przykładami programów wspomagających tą rolę są wszelkie te, które gromadzą i przetwarzają dane. Zależnie od stopnia zaawansowania programu może być to po prostu przechowywanie danych tekstowych, albo bardziej skomplikowany program testujący wiedzę uczniów. W roli narzędzia może być użyty każdy niemalże program użytkowy (procesory tekstów, bazy danych, słowniki, encyklopedie...). Innym rodzaje programów są te, które testują i oceniają wiedzę pomijając analizę jakości odpowiedzi. Dzięki nim nauczyciel może przetestować wiedzę uczniów znacznie szybciej. Takie programy mogą być używane do przetestowania danej partii materiału. Kolejną grupą są programy wspomagające przyswajanie wiedzy poprzez wykorzystywanie pamięci ucznia. Użytkownik ma np. ograniczony czas na zastanowienie się nad danym problemem, po czym weryfikuje poprawność swojego rozwiązania z komputerem, który ujawnia ją po upływie tego czasu.

Kiedy komputer pełni rolę ucznia, jest urządzeniem zaprogramowanym przez użytkownika. Przy czym, aby programować efektywnie, użytkownik musi dysponować dość szeroką wiedzą w tym zakresie. Efektywność jest więc w dużym stopniu zależna od zaangażowania ucznia i stopnia trudności problemu. W praktyce może być to komputer przyswajający pewien zakres wiedzy, np. na podstawie tworzenia baz danych zawierających słownictwo lub – w nieco bardziej skomplikowanym wydaniu – zaprogramowanie komputera w taki sposób, aby był on dla nas parą na potrzeby wykonywania zadań np. z języka (dialogów itp.). Jednak ta rola jest stosunkowo rzadko wykorzystywana.