Nauczyciele to najwi?ksza grupa zawodowa, kt?rej przys?uguj? przywileje emerytalne. Wzawodzie pracuje 520 tys. os?b, a ok. 14 tys. z nich co roku nabywa prawa do wcze?niejszej emerytury. To nauczyciele podstaw?wek, gimnazj?w, lice?w, wychowawcy zatrudnieni w szkole, domach poprawczych i schroniskach dla nieletnich, pedagodzy szkolni...
Ale uwaga! Obecne przepisy przestan? obowi?zywa? z ko?cem tego roku i wej?ciem reformy emerytalnej z 1999 roku. Do emerytury na starych, korzystnych zasadach b?d? mieli prawo tylko ci nauczyciele (urodzeni mi?dzy 1 stycznia 1949 r. a 31 grudnia 1968 r.), kt?rzy do ko?ca 2008 r. nab?d? do niej prawo. Czyli spe?ni? warunki wiekowe i sta?u pracy. Pozostali, je?eli rz?d i zwi?zki zawodowe nie dojd? do porozumienia, b?d? musieli pracowa? - jak wi?kszo?? Polak?w - do osi?gni?cia wieku 60/65 lat (kobiety/m??czy?ni).
Ile trzeba mie? lat, jaki sta? pracy oraz jakie dodatkowe warunki trzeba spe?ni?, aby zyska? prawo do wcze?niejszej emerytury na starych zasadach i czy warto czeka? ze z?o?eniem wniosku -wyja?niamy poni?ej. Na ko?cu poradnika piszemy o pomys?ach rz?du na rozwi?zanie konfliktu z nauczycielami o emerytury.
Nauczyciel po spe?nieniu warunk?w (o kt?rych ni?ej) mo?e przej?? na wcze?niejsz? emerytur? na dwa sposoby.

EMERYTURA Z KARTY NAUCZYCIELA

Zgodnie z art. 88 „Karty nauczyciela“ na emerytur? (bez wzgl?du na wiek) mog? przej?? nauczyciele, kt?rzy do ko?ca 2008 r. spe?ni? warunki:
30 lat sta?u pracy, w tym 20 lat wo?wiacie („przy tablicy“), lub
25 lat sta?u pracy, w tym 20 lat wszkolnictwie specjalnym,
byli zatrudnieni w szkole na co najmniej p?? etatu,
osoby urodzone po 31 grudnia 1948 r. nie mog? nale?e? do otwartego funduszu emerytalnego (OFE) - to warunek dodatkowy.
Uwaga!ZOFE mo?na zrezygnowa?. Trzeba z?o?y? wniosek do ZUS, na kt?rym -poza podaniem imienia, nazwiska, adresu zamieszkania, PESELu, NIP-u - wpisuje si? formu?k?: „W zwi?zku ze z?o?onym wnioskiem o emerytur? wnosz? owykre?lenie mnie z rejestru cz?onk?w otwartych funduszy emerytalnych i jednocze?nie wnosz? o przekazanie do bud?etu pa?stwa ?rodk?w pieni??nych zgromadzonych na moim rachunku w otwartym funduszu emerytalnym“. Je?li nauczyciel spe?ni powy?sze warunki, ZUS ustali emerytur? na obecnych, korzystnych zasadach, a OFE wp?aci pieni?dze do bud?etu pa?stwa (podstawa prawna - ustawa z 12 stycznia 2007 r. o zmianie ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych oraz niekt?rych innych ustaw, DzU nr 17, poz. 95).
Wa?na informacja! Nie trzeba sk?ada? wypowiedzenia w pracy! Jeszcze do niedawna prawo do emerytury bez wzgl?du na wiek przys?ugiwa?o nauczycielom tylko wtedy, gdy rozwi?zali tzw. stosunek pracy. M?wi?c wprost - z?o?yli udyrektora wypowiedzenie. Nauczyciele z co najmniej 30-letnim sta?em, aby mie? gwarancj? zachowania obecnych uprawnie? do wcze?niejszej emerytury, musieli na ni? przej?? najp??niej w tym roku. A to oznacza?o z?o?enie wypowiedzenia do 31 maja 2008 r. W„Karcie“ by?o bowiem zapisane, ?e nauczyciel zwalnia si? do ko?ca roku szkolnego (zgodnie zprawem to koniec sierpnia), ale z trzymiesi?cznym wypowiedzeniem. Zapis ten usuni?to w ubieg?ym roku.
Kolejna wa?na informacja! Nauczyciele, kt?rzy do ko?ca tego roku spe?ni? warunki i nab?d? prawa do wcze?niejszych ?wiadcze?, nie musz? odchodzi? na emerytur? w tym roku. Mog? to zrobi? w kolejnych latach, nie trac?c przywilej?w.

EMERYTURA Z FUS

Drugi spos?b to wcze?niejsza emerytura na podstawie przepis?w ustawy o emeryturach i rentach zFunduszu Ubezpiecze? Spo?ecznych (FUS). Wtym przypadku wiek ma znaczenie i zgodnie z ustaw? zwcze?niejszych ?wiadcze? skorzystaj? nauczycielki, kt?re do ko?ca 2008 r.:
uko?cz? 55 lat, 11
b?d? mia?y 20 sta?u pracy, w tym 15 lat w o?wiacie,
nie mo?na nale?e? do OFE - to warunek dodatkowy (jak si? wpisa? zOFE - napisali?my w akapicie wy?ej).
Uwaga! Nie trzeba sk?ada? wypowiedzenia iwniosku oemerytur?. Wyp?ata emerytury zostanie wstrzymana do momentu, kiedy odejdziesz ze szko?y.
I w?a?nie w tej sprawie dostajemy najwi?cej pyta? od czytelniczek.
Przyk?ad. Pani Anna jest nauczycielk?, uzyska?a uprawnienia do wcze?niejszej emerytury. Postanowi?a pracowa? jeszcze rok d?u?ej. Czy straci prawo do wcze?niejszej emerytury na starych zasadach?
Nie straci! Je?eli w tym roku spe?ni wszystkie wymagane do wcze?niejszej emerytury warunki (wiek, sta?), ale chce nadal pracowa?, to nie ma problemu. Mo?e to robi? bez obawy utraty prawa do wcze?niejszych ?wiadcze?. Co wi?cej, pani Anna nigdzie nie musi deklarowa? swojej decyzji. Do ZUS musi si? zg?osi? dopiero wtedy, gdy faktycznie b?dzie chcia?a odej?? zpracy. Wtedy ZUS policzy pani Annie emerytur? na starych (obecnie obowi?zuj?cych), korzystnych zasadach. Wa?na uwaga! Pani Anna musi si? zg?osi? do ZUS najp??niej miesi?c przed uko?czeniem 60 lat, bo p??niej wcze?niejszej emerytury nie dostanie, tylko zwyk?? (wynikaj?c? zustawowego wieku emerytalnego). Ata b?dzie wyp?acana na nowych zasadach.
Uwaga! Do okresu zatrudnienia nie zalicza si?:
okres?w niezdolno?ci do pracy i okres?w usprawiedliwionej nieobecno?ci w pracy, kt?re przypad?y od 15 listopada 1991 r. do 24 lipca 1992 r., a za kt?re wyp?acono wynagrodzenie na mocy „Karty“,
urlopu macierzy?skiego - od 15 listopada 1991 r. do 31 lipca 1992 r. - za kt?ry wyp?acono wynagrodzenie,
okres?w pobierania zasi?k?w: chorobowego, macierzy?skiego, opieku?czego oraz ?wiadczenia rehabilitacyjnego, kt?re przypad?y po 14 listopada 1991 r.,
urlop?w: wychowawczego, bezp?atnego, dla poratowania zdrowia i szkoleniowego.
Wszystkie wymienione tutaj okresy s? brane pod uwag? przy wyliczaniu og?lnego sta?u pracy. Nie uwzgl?dnia si? ich tylko jako lat pracy w szczeg?lnych warunkach lub o szczeg?lnym charakterze (a zaw?d nauczyciela uznawany jest za prac? o szczeg?lnym charakterze).

JAK DOSTA? EMERYTUR?

Formalno?ci zwi?zane z emerytur? nauczycielsk? s? takie same jak wprzypadku pozosta?ych emerytur. Nale?y z?o?y? w ZUS: 11
wniosek o przyznanie emerytury (druk ZUS Rp-1), kwestionariusz dotycz?cy okres?w sk?adkowych i niesk?adkowych (druk Rp-6),
?wiadectwa pracy ze wszystkich miejsc zatrudnienia,
za?wiadczenia o zatrudnieniu iwynagrodzeniu (druk Rp-7),
dowody przedstawiaj?ce okres nauki w szkole wy?szej (za?wiadczenie z uczelni). Wa?ne! Sam dyplom zwy?szej uczelni nie wystarczy - nie zawiera informacji o czasie trwania nauki „od - do“ (za?wiadczenia wystawiaj? najcz??ciej dziekanaty),
odpis akt?w urodzenia dzieci,
za?wiadczenie z urz?du pracy, je?li pobiera?o si? zasi?ek dla bezrobotnych.

CO,GDY NIE SPE?NIAM WARUNK?W

Wcze?niejsze emerytury (na starych, korzystnych zasadach) b?d? wyp?acane tylko osobom urodzonym mi?dzy 1 stycznia 1949 r. a 31 grudnia 1968 r., kt?re do ko?ca 2008 r. osi?gn? wymagane wiek i sta? pracy. W przypadku nauczycieli - tak jak wcze?niej wspomnieli?my - to 30 lat pracy (wed?ug „Karty nauczyciela“) lub wed?ug ustawy o FUS - 55 lat i 20 lat sta?u.
Co czeka nauczycieli, kt?rzy do ko?ca 2008 r. nie spe?ni? wymaganych warunk?w? Je?li do ko?ca roku nie zmieni? si? przepisy - emerytura na og?lnie obowi?zuj?cych zasadach: wiek emerytalny 60/65 lat (kobiety/m??czy?ni), bez mo?liwo?ci przej?cia na wcze?niejsze ?wiadczenia!

RZ?D TNIE PRZYWILEJE, ZWI?ZKI PROTESTUJ?

Rz?d chce doko?czy? reform? emerytaln? z 1999 r., kt?ra zak?ada ci?cie emerytalnych przywilej?w, przede wszystkim wcze?niejszych emerytur. Co roku kosztuj? one bud?et ponad 20 mld z?. Zponad miliona os?b uprawnionych do wcze?niejszej emerytury, przywileje ma zachowa? jedynie 140 tys. pracuj?cych wnajci??szych warunkach (tzw. warunki szczeg?lne lub oszczeg?lnym charakterze), np. hutnicy. Zlisty zawod?w uprzywilejowanych maj? wypa?? w?a?nie nauczyciele (cho? poprzedni rz?d PiS przewidywa? prawo do pomost?wek dla tej grupy). Azwi?zkowcy zZNP ?atwo zemerytur pomostowych nie zrezygnuj? ina 27 maja zapowiadaj? og?lnopolski strajk.
Uwaga! Wi?cej o nowych planach rz?du na www.gazetawyborcza.pl wdziale „Poradniki »Gazety Wyborczej«“.

NOWE PLANY RZ?DU

Rz?d PO iPSL zapewnia, ?e ma dla nauczycieli program ochronny. Jakie s? jego za?o?enia?

Gdy nauczyciel uzna, ?e ju? nie mo?e pracowa? wszkole (np. ze wzgl?d?w zdrowotnych), b?dzie m?g? si? przekwalifikowa? na koszt pa?stwa ido ustawowego wieku emerytalnego pracowa? winnym zawodzie np. jako ksi?gowy czy prowadz?c kursy dla bezrobotnych. Szczeg??y szkole? i przekwalifikowania si? maj? by? omawiane na posiedzeniach Komisji Tr?jstronnej. Rz?d jest zdania, ?e na takiej zmianie nauczyciele skorzystaj? - im wi?cej zarobi?, tym wi?cej od?o?? sk?adek, atym samym ich przysz?e emerytury b?d? wy?sze. Obecnie ?rednia nauczycielska emerytura to 1200-1300 z? brutto.

Wyj?tek -w planach resortowych - stanowi? ci nauczyciele, kt?rym dzi? do emerytury brakuje kilku lat (nie wiadomo dok?adnie, ile to jest „kilka“). B?d? mieli zagwarantowane odej?cie z pracy po uko?czeniu 55. roku ?ycia i 30 latach sta?u pracy, ale nie na wcze?niejsz? emerytur?, tylko na specjalne 5-letnie urlopy nauczycielskie. Po osi?gni?ciu ustawowego wieku emerytalnego b?d? mogli przej?? na emerytur?.
Pomys? podoba si? Jeremiemu Mordasewiczowi reprezentuj?cemu wKomisji Tr?jstronnej pracodawc?w zPKPP Lewiatan.
- Dla zachowania w kraju spokoju spo?ecznego wyobra?am sobie, ?e ka?dy nauczyciel, kt?remu brakuje dzi? do emerytury 5 lat, przywileje utrzyma, cho?by wpostaci urlop?w - m?wi.
Ile nauczyciel b?dzie dostawa? pieni?dzy na urlopie? Resort pracy jeszcze tego nie wyliczy?.
-To dla nas podstawowe pytanie; je?li b?dziemy dostawali po kilkaset z?otych, to nikt na to si? nie zgodzi -m?wi? S?awomir Broniarz, szef Zwi?zku Nauczycielstwa Polskiego.
Uwaga!Na tym 5-letnim urlopie nauczyciel nie b?dzie m?g? dorabia? wszkole!

Innym pomys?em na „zrekompensowanie“ nauczycielom utraty przywilej?w emerytalnych jest stopniowe podwy?szanie wynagrodze?. Cho? tu te? nie wiadomo o ile.
S?awomir Broniarz m?wi, ?e nauczyciele s? podzieleni. Starsi, z 20-letnim sta?em, chc? prawa do wcze?niejszej emerytury nawet kosztem mniejszych zarobk?w. M?odzi natomiast zgadzaj? si? na d?u?sz? prac? w zamian za wy?sze pensje.
Niestety, do dzi? rz?d nie przedstawi? nauczycielom ?adnego programu reformy emerytalnej. A Zwi?zek Nauczycielstwa Polskiego nie chce d?u?ej czeka?. Na 27 maja zapowiada og?lnopolski strajk. Jeden z g??wnych postulat?w - utrzymanie wcze?niejszych emerytur.

?r?d?o: Gazeta Wyborcza                                                                                    Autor: LESZEK KOSTRZEWSKI