|
Strona 2 z 4
Co to jest postawa ciała? Już na podstawie własnych obserwacji możemy powiedzieć, że postawa ciała jest cechą charakterystyczną każdego człowieka, po której nawet z daleka możemy go poznać. Na to ogólne wrażenie składają się sylwetka, uzależniona w znacznym stopniu od budowy ciała, a także sposób ,,trzymania się” i poruszania się człowieka. W postawie ciała dostrzegamy samopoczucie. gdy jesteśmy zadowoleni, podświadomie prostujemy tułów, unosimy głowę, ruchy ciała są energiczne. Gdy jesteśmy przygnębieni, pochylamy głowę i tułów do przodu, opadają ramiona, barki wysuwamy do przodu. Sylwetka nasza może przybrać postawę czynną (prawidłową) i bierną (nieprawidłową, bez samokontroli). W utrzymaniu postawy ciała istotną rolę odgrywa przyzwyczajenie, a więc, jak to inaczej określamy, nawyk ruchowy. Przykładowo pozycja stojąca z ugiętą jedną, stale tą samą nogą stwarza warunki niekorzystne dla kręgosłupa. Przy wiotkiej budowie ciała przyzwyczajenie może doprowadzić do powstania wady. Dlatego też tak ważne jest, aby już u małego dziecka rodzice kształtowali nawyk prawidłowej postawy. W wieku szkolnym dotyczy to również nauczycieli. Od czego zależy prawidłowa postawa ciała? Głównym filarem naszej struktury kostnej jest kręgosłup, który pełni jednocześnie funkcję podporową i umożliwia ruch. Kręgosłup posiada krzywizny fizjologiczne w jego trzech odcinkach: lędźwiowym, piersiowym i szyjnym. Nieprawidłowością jest zarówno prosty kręgosłup, o niezauważalnych krzywiznach, jak również o silnie zaakcentowanych krzywiznach. Wygięty kręgosłup do przodu to kifoza (w odcinku piersiowym), a do tyłu, lordoza (w odcinku lędźwiowym i szyjnym). Sam kręgosłup składający się z kręgów, byłby mało stabilny i przy nieznacznym nawet ruchu mógłby rozsypać się jak wieża z klocków. Dlatego bardzo ważną rolę w układzie ruchu pełnią mięśnie, więzadła i stawy. Najważniejszą rolę w utrzymaniu prawidłowej postawy pełnią mięśnie. Jeśli ich napięcie nie jest wystarczająco silne, to kręgosłup podlega przeciążeniu i ulega osłabieniu. Wówczas odpowiedzialność za jego kształt przejmują więzadła i stawy. jeżeli i one ulegną nadmiernemu przeciążeniu, deformacji poddają się kości, co doprowadza do nieodwracalnych zmian. Najważniejszym mięśniem, dzięki któremu człowiek może utrzymać pozycję spionizowaną, jest prostownik grzbietu. Wypełnia on przestrzeń zawartą między wyrostkami kolczystymi kręgosłupa, a wrostkami poprzecznymi. Ciągnie się on od miednicy aż do głowy. Wspomagają go inne mięśnie: brzucha, lędźwiowe i pasa barkowego. Wszystkie te mięśnie wymagają stałego, systematycznego ćwiczenia, jeżeli mają zapewnić kręgosłupowi pełną sprawność aż do późnej starości. Postawa ciała zmienia się w ciągu całego życia i dlatego należy ją pielęgnować. Bardzo ważnym etapem dla dziecka jest okres niemowlęctwa. Przyczyną wielu późniejszych wad jest zbyt wczesne sadzanie dziecka i obstawianie go poduszkami, aby sie nie chwiało. Tego nie wolno robić, gdyż oznacza to niedojrzałość motoryczną do pionizacji. Również niebezpieczne jest zbyt wczesne umieszczanie dziecka w chodaku. Dla większego dziecka stworzenie warunków do spontanicznej, różnorodnej aktywności ruchowej (odpowiednia przestrzeń, zabawki, rówieśnicy), a także udział we wspólnych z rodziną formach aktywności ruchowej stanowi dla zdrowego dziecka wystarczający zestaw bodźców do prawidłowego rozwoju fizycznego. W wieku szkolnym należy zwrócić uwagę na dwa okresy krytyczne, występujące u siedmiolatków i w czasie dojrzewania płciowego. U siedmiolatków zmiany w postawie ciała wiążą się ze zmianą trybu życia. Dziecko przechodzi ze spontanicznego, regulowanego odpoczynkiem wysiłku, do wielogodzinnego przebywania w pozycji siedzącej. Dlatego ważne jest, aby zapewnić w tym okresie właściwe warunki życia, pracy i wypoczynku. Zajęcia wychowania fizycznego przyczyniają się do wyrównania niedomagań tego okresu, ale one nie wystarczają. Drugi okres krytyczny, to skok pokwitaniowy (u dziewcząt to okres 11 – 13 lat, u chłopców 13 – 14 lat). W tym okresie występują: intensywny przyrost kończyn dolnych, zmiany proporcji ciała oraz dotychczasowego układu środków ciężkości. Wydłużone mięśnie są osłabione i nie mogą w pełni ustabilizować wyrośniętego, chwiejnego kręgosłupa. Tak więc najważniejsze przyczyny powstawania wad postawy to: - niedobór ruchu i siedzący tryb życia, - przyjmowanie jednorodnych i długotrwałych pozycji w szkole i w pracy, - niewłaściwy dobór mebli i sprzętów, - nieprawidłowe odżywianie.
|